August 15 is FOI Day!

MEDIA AND CITIZENS GROUPS  throughout the country observed FOI Day today with a pooled editorial in support of the long-delayed Freedom of Information (FOI) Act and a concerted push to have Congress finally approve the measure before legislators start getting busy for the May 2013 election campaign.

The pooled editorial was distributed to members of the Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas, the national association of broadcast organizations, the Philippine Press Institute, the national association of newspapers, and independent and mainstream news organziations. As well, the pooled editorial was published in social media sites, and in citizen journalism websites.

Some of the news outfits that published the FOI pooled editorial include The Philippine Star, The Manila Standard Today, The Journal Group, GMANews online, Interaksyon, and Businessworld. The editorial was also published by regional and community newspapers outside Metro Manila, including Subic Examiner, The Freeman, Sunstar Cebu, and Cebu Daily News; in Davao, Mindanao Times, Sunstar Davao, Mindanao Daily Mirror, Mindanews, and The Edge; in Bacolod, the Visayan Daily Star, Sunstar Bacolod, The Negros Daily Bulletin; in Cagayan de Oro, Business Week Mindanao, Mindanao Current, Mindanao Gold Star Daily, and Sunstar CDO; in Cotabato, Mindanao Cross; and in Zamboanga, the Mindanao Observer. Inquirer columnist and former PCIJ editorial board member Ceres Doyo also published the pooled editorial in her column.

The editorial was not confined only to mainstream media. The editorial was also published and shared by independent media organizations such as the National Union of Journalists of the Philippines, the Center for Media Freedom and Responsibility, the Philippine Press Institute, and the Southeast Asian Press Alliance, and FOI advocates and supporters on Facebook and Twitter. As well, the pooled editorial was also run by social news network Rappler, and citizen journalism websites such as Blogwatch and The Philippine Online Chronicles, AllVoices, Pinoyportal, PinoyTambayan, and USnewstweets.

The pooled editorial calls on members of the House of Representatives to seriously work on the passage of the FOI, a measure that has been meandering through several Congresses for the past 14 years. The nearest it got to being passed was in 2010, when the measure passed through the legislative grinder of both the House and the Senate, only to be stopped in its tracks on the last session day when anti-FOI legislators questioned the quorum, claiming there were not enough congressmen present to ratify the bicameral conference report.

In the 15th Congress, President Benigno S. Aquino III finally endorsed the FOI as an administration measure in January this year, a year and a half after taking office. The President had hedged on the FOI measure despite an earlier commitment to see to its speedy passage, citing concerns that range from national security to the administrative burden of acting on requests for information.

Media organizations however have noted that despite the President’s endorsement, the House leadership appears hesitant to move on the bill. In the last six months since the President endorsed the FOI measure, the House committee on public information has only held one public hearing on the FOI. At the same time, anti FOI legislators have been pushing amendments to the FOI that effectively emasculate or kill the spirit of the bill.

One proposed amendment put forth by Rep. Rodolfo Antonino provides for a right to reply provision, wherein officials who feel they are the subject of negative news reports are guaranteed equal space and prominence in media outlets.

Another proposal places a non-retroactivity clause in the measure, meaning the FOI cannot be used to unearth documents that were created before the FOI was passed.

Philippine Press Institute Executive Director Ariel Sebellino said this was the first time that national and regional news organizations came together for a show of unity in favor of the FOI Act.

“More than any time in the past, the community of newspapers have come together to push this bill,” he said. “We are alerting the government that it is time to finally settle this matter and pass the bill.”

The text of the Filipino version of the pooled editorial is published below. For the English version, click here.

Isulong, Isabatas ang FOI Ngayon!

Taong 1986 tinuldukan ng EDSA People Power Revolt ang dalawampu’t isang taon ng pamahalaang madilim at masikreto, at iniluklok ang pamahalaang maliwanag at bukas. Ang rehimen ni Ferdinand E. Marcos ay nagwakas, at nagsimula ang reform government ng democracy icon na si Corazon C. Aquino.

Sumunod na taon, inilatag ng 1987 Constitution na patakaran ng estado ang transparency at accountability para sa lahat ng kawani at opisyal ng gobyerno, at ang full public disclosure ng impormasyon na apektado ang interes ng mga mamamayan.  Itinakda ng Saligang-Batas na karapatan natin na malaman at makaalam ukol sa lahat ng polisiya, proyekto, at programa ng gobyerno na gamit ang pondong bayan.

Ngayon ay 2012 na, dalawampu’t anim na taon makalipas ang EDSA. Ngayon ay masiglang tinatamasa natin ang ating karapatan na malayang magpahayag, ang press freedom, at ang freedom of assembly kung tayo ay may lehitimong mga hinaing laban sa gobyerno.

Ngunit isa pang karapatan natin na ginagarantiya rin ng Konstitusyon – ang Freedom of Information  – hanggang sa ngayon, nasasadlak sa mabagal na galaw ng Kongreso, nabubulid sa nakalilitong “concerns” daw ng Executive agencies,  at patuloy na kinukutya ng mga mahihigpit na administrative guidelines ng Hudikatura, House of Representatives, at maging ng Office of the Ombudsman.

Ang Freedom of Information Act na matagal nang pangako ng Konstitusyon hanggang sa ngayon, nananatiling pangako lamang. Mula nuong 12^th Congress hanggang sa kasalukukyang 15^th Congress, at sa kabila ng dose-dosenang panukalang batas na isinumiteng pauli-ulit, tila palagi na lang na tayo ay nasa square one, o marching in place lang, pagdating sa FOI Act.

Ang pangalawang Administrasyong Aquino ni Pangulong Benigno Simeon C. Aquino III, iniluklok nuong June 2010 at nagpahayag ng malalaking adhikain: Lahat tayo, mamamayan at taong gobyerno, tumahak sa daang matuwid, iwaksi ang korapsyon, at wakasan ang kahirapan.

Tila kakambal nga ng mga panawagang ito ng Administrasyong Aquino ang pagsulong at pagsasabatas ng FOI Act. Pero lagpas dalawang taon na sa poder, hindi pa rin nagagawa ng Administrasyong Aquino at ng majority coalition sa ilalim ng kanyang Liberal Party ang kanilang tungkulin sa atin.

Sa mga pahayag ng mga opisyal at mambabatas na panig sa Administrasyon, ang matamlay nilang pagsulong ng FOI Act ay nauugat raw sa ilang dahilan: Una, ang ilang ahensiya ng gobyerno ay transparent na naman daw, at inilalabas na nila sa Internet ang ilang budget at public finance documents; Ikalawa, ang FOI Act daw ay isyung pang-middle class at pang-media lang; at Ikatlo, baka raw hindi naman makakuha ng kailangang boto ang FOI Act sa Kongreso, at dahil nalalapit na ang eleksyon sa Mayo 2013, baka mahati pa nito kaysa mapag-isa ang mga political parties.

Ang paglalagak sa Internet ng mga public documents ay kalahati lang sa transparency equation na ginagarantiya ng FOI Act. Ang mas matimbang na kalahati, ang paagsasapubliko ng gobyerno ng mga dokumento on request at on demand ng mga mamayan, na ayon naman sa ating right to information.

Kailangan at dapat nating malaman kung paano ginagamit ng mga taong gobyerno ang kanilang kapangyarihan, kung paano nila ginagastos ang pondong bayan, kung anong mga kontrata at kasunduan ang pinipirmahan nila sa ngalan nating lahat, at kung anong mga isyu at polisiya ang kanilang tinatalakay upang tayo’y makalahok sa pagdedesisyon.

Kailangan at dapat nating malaman ang mga programa ng gobyerno na serbisyong bayan, at kung paano natin makukuha ang mga dokumento sa dagliang panahon upang masiguro ang ating mga pangunahing pangangailangan.

Walang duda, ang Freedom of Information pinakabatayan, pinakamahalaga at tanging pundasyon ng lahat ng ating mga karapatan – sa edukasyon, kabuhayan, kaligtasan, ari-arian, at maging ang buhay natin mismo.

Pananggalang natin ang Freedom of Information laban sa abusadong gobyerno. Kapangyarihan natin ang Freedom of Information para mapanatiling bukas, tapat, at responsable ang ating gobyerno.

Kahit man malinaw at garantisado ng Konstitusyon ang ating right to information, kailangan ng isang batas na maglilinaw kung paano ito maipasusunod sa lahat ng ahensiyang gobyerno. Dalawampu’t anim na taon at limang president na mula 1986, pangako na tila napako na ang FOI.

Sa mahabang panahong nakalipas, ang mga panukalang batas ay naiayon na sa maingat na pagbabalanse ng right to information ng mga mamamayan sa isang panig, at ng interest for reasonable confidentiality ng pamahalaan, sa kabilang panig.

Tapos at husto na ang balancing act na ito ng gobyerno. Ang huling balakid ngayon sa pagsasabatas ng FOI ay ang walang sapat na batayang pangamba at takot ng ilang lider bg bayan sa ating pagsulong ng ating karapatang makalaam, makialam, at makastigo ang gobyerno.

Sa araw na ito, kasama ng mga mamamamayan, kaming mga taga-mass media – pahayagan, radyo, telebisyon, online – ay iisang boses na naninindigan para sa iisang kahilingan: Political will mula kina Pangulong Aquino, Senate President Juan Ponce Enrile, House Speaker Feliciano Belmonye, Jr., na pamunuan ang kanilang mga ahensiya upang ipasa na agad-agad ang FOI Act.

Konting panahon na lang, matatapos na ang panunungkulan ng 15^th Congress. Dapat sana ay naisulong at naisabatas na ang FOI, kahapon pa. Ngayon ang panahon para magdesisyon at mamuno ang mga lider ng bayan.